|
K
|
aluk uho bakajjea karuhi uho kawai, uho korban dan
laa-laai, kan uho tanok ala kawoh. Ka-angk lmok nye asau, dak? Barabbungk uho
mintangk. Kaluk tanok ala piyak umah mah kito, idik salammak itiuh asau kaangk.
Katiku duliu adei uho bakajju gaddoa ngawai anangk. Saminggu uho barami, sio
malo. Banyoak nye uho tanok, dak abih agih uho ka-angk. Adei nga sahai gaddoa
nye ka-angk, sagadda kawah uho tanok itiuh. Dek uho lah puwah nye maka kaok
maku dicampok uhuh ala bata ayak.
Adeipun ka-ok nga dicampok uhuh tadih,
ngapak ala ayak, sarupo bideuk, balaye kalaangk nuhuk bata ayak ngila ka laauk
(danau). Masakleh uhu kino duwu ikeuk kaleng jadi panumpang biduk ka-ak tadih.
Barapei nye tallok uhu kino makang ka-ak itiuh, pabanyingk ugei nyei mateuk dan
makang, idoak ugei nyei rusok dan takaho. Tapi ibei laangk apo adei ba-euk tpi
ayak. Ideh ka-ak gaddoa, kato bauk tadih. Kaluk mbeuh uhu kino moo akau, janneah akau mako, kato baeuk ala atoi ulo.
Diimbeuleh buhu kino tadih:
Bauek : Kinat, kinat! Akat samat babidat! Baat akat!
Uhu
Kino : He, kamai ndoak moo kaau! Kau mako leh bideuk
saging!
Baeuk : Idat akat makat. Baatlah akat!
Uhu Kino : He kau mako nye. Boleh takaho bideuk!
Baeuk : Pacayatlat ngusit akat, idat akat partat!
Uhu
Kino : Kaluk titung maai! Tapi mangk nye makang!
Baeuk : Pacayatlat!
Acok iko nyauk apo parabi baeuk itiuh?
Baeuk parabe huruf t gala-galeu ujung. Karno uhu kino pacayo nangngang parabi
baeuk tadih, yei dikayohleh bideuk ka tappoi. Ibei tappoi, masakleh bauk gaddoa
tadih. Balayeleh biduk ka-ok itiuh, tarruh, tarruh ka laangk. Nga ba-euk banamo
ba-euk karno nyei dabbeh parangaileh! Bajanji samo dinga idoak. Tergiur
sangatleh nyei ngusi kaok. Awok karapang ka-ok adei. Maso yei: ayo batalla ati
padi matai kalaparan, itak barannoa ala ayak matai kahausan? Baeuk ugiu ati
cungku nasai matai idik mako? Ayik iya nga randa-randih, pasopun idoak pulo!
Diciping dan dimakoleh ka-ak tadih. Apo kato uhu kino?
Uhu
Kino : Euk!
Mpa kan bajanji
idoak makang bideuk
tadih dak?
Pio mpa makang?
Baeuk : Ondat, yat! Akat karupat!
Uhu
Kino : Agi
mpa makang, mpa
kamai karuwo ata
ala bideuk!
Cubeileh!
Baeuk : Idat nyat agat akat makat! Tadat akat ngicat
dikat!
Bideuk tarruh balaye. Linga-lingoh uhu
kino, diciping di ba-euk biduk tadih, dimakeng nyuh. Ditaggiu uhu kino,
ada-adei bee jawengk nyuh. Malah uhu kino dicangngui nyuh. Akhirnye kata uhu kina jantau ngusi binui
nyuh: kaluk nyei ndoak ditaggeu, bie bee leh! Kaluk takaho saging kito tarboa.
Bauk inih biye nyei ungu-ungangk ala ayak sampo matai. Yei dibiyeleh dek uhu
kino ba-uk tadih mako tarruh. Ibei muaro bideuk lah nnak, lah abih simpa-simpaih
dimakan ba-euk. Bahu bee masak kaleng laauk, knu umbak nnak, ehh… takaho leh
biduk tadih. Nga uhu kino, surrr… tarboa lahai. Sambi tarboa, apo kato uhu
kino?
Uhu kino :
Matai leh mpa baeuk, ndak ditagga-taggeu!
Baeuk : Tulat akat uhu kinat! Tulat akat! Tulat …!
Uhu kino :
Asai di mpeu! Sapau nga mbeuh nulung mpa !
Yei
ungu-ungangkleh ba-uk tadih ala laauk. Lah uwah nyei ungu- ungangk, unta adei
tuhaih dakkek inik itiuh. Acok iko nyauk tuhaih? Dului kaluk uho ngaa ala laauk
itiuh, ngii dek atau nganta, paki tuhaih. Tuhaih iyeileh buleuh sagadda langngo
dicacok uhuh ala laauk itiuh. Guniu nyuh untuk panamboa bideuk jangan nyei
lahai atau untuk gantungan pangaa bagi uho nga nganta. Nganta acok nyauk? Uho
ngii luuk sammoh, diganteu uhuh pangiing (labiu) ka tuhaih itiuh. Labiu taau
nyauk? Ah, tanyo bee uho! Malah akuh ngato mgusi iko!.
Yei dipgengleh dek ba-uk tadih tuhih uho
ngaa itiuh. Ngarigungk nyei karinging. Idik lamo sudah itiuh, nampah luuk
saruwo. Diimbeu dik ba-euk. Apo kato nyei:
Baeuk : Saruwat,
saruwat! Baat akat
ka tappat! Taat
akat ngupat
kaat dingat
buat sakaddat, lmat-lmat, manat-manat!
Saruwo : Manang akuh moo kau. Kau doa akau nak!
Walaupun luuk saruwo tergiur dingan upang
buah sakaddemp lmok dan manaih, tapi manang nyei nak nulung. Nyei nnak dari
ba-euk. Lahai luuk saruwo, nampah pulo luuk maparrah. Diimbeu pulo dek baeuk:
Baeuk : Maprat!
maprat! Baat akat ka
tappat! Taat akat
ngupat
kaat dingat buat sakaddat, lmat-lmat,
manat-manat!
Maprah : Manang akuh moo kau. Kau doa akau nak!
Idik bisa ugei luuk maparrah nulung. Luuk
mapaprah jeeuh ugei nnak dari ba-euk, manang nyei nak nulung. Nampah pulo luuk
puyau, diimbeu pulo dek ba-euk dengan saddih luuk uyau tadih:
Baeuk : Puyat!
Puyat! Tulat akat!
Baat akat katappat!
Taat akat
ngupat kaat
dingat buat sakaddat, lmat-lmat, manat-manat!
Puyau : Manang akuh nulung kau. Kau doa akau nak!
Laauk kan ramai dinga laak. Macca-macco
laak nga nampah. Lahai luuk puyau tadih nampah pulo luk macakkok, luuk dek,
luuk kahou dan luuk mujeuk. Mbeuh galeu
kawa nyei nulung nangnga upang buah sakaddemp. Tapi manang nak nulung, awok
nnak baeuk gaddoa. Akhirnye nampahlah luuk sammoh gaddoa. Bagasungkleh pulo ba-uk tadih ngimbeu:
Baeuk : Sammat! Sammat! Gayat lat, tulat akat! Baat
akat ka tappat!
Taat akat
ngupat kaat dingat
buat sakaddat, lmat-lmat,
manat-manat!
Sammoh : Kaau partauk! Mano pulo kaau ngambik buah
sakaddemp!
Baeuk : Hee,
kaat idat pacayat?
Akat acat manjat umpu kayat, nat
atau gaddat barapat
banyat kaat ndat
dapat akat ngambat!
Pacayat lat!
Pacayoleh luuk sammaoh tadih. Kaluk titung
naakleh ati punggeu akuh!, kato luuk sammoh tadih. Yei naakleh baeuk tadih ati
punggung sammoh. Balayeleh katappoi. Ibei tappoi maruncangkleh ba-euk kateh.
Sa-ara-arauk nyuh. Sammat! Sammat! Tunggat inat yat!. Kato baeuk. Mmat lahat,
akat ngambat buat sakaddat nat kaat ntat! Jadi!, kato luuk sammoh.
Yei
ging leh baeuk tadih. Barahi-gengk nyuh, langsung masak ala sammok. Ngallah
kiri-kano, nampokleh bata satungang, labbengk nye uweng, mangaboa. Dipanjengk
dan diambuik nyuh satangki gaddoa. Udah ituih tarbingk pikiran jahengk bauk
tadih. Ilak aku muniu luuk itiuh. Nak aku tuka batang idung nyuh, kato nyei ala
atoi. Matai sammah itiuh, bagadang akau. Yei didaloikleh kayu panuka sagaddang
langngo. Dapengk panuka, pgingleh baeuk itiuh bagasungk ngusi luuk sammoh.
Baeuk : Sammat,
sammat! Kaat manat
yat! Lkat kinat!
Akat
maat buat sakaddat nat kaat.
Sammoh : Akau
iningk nahoh yeng,
dak dei akuh lahai. Akau nantik
kaau jak tadih! Mano uwah sakaddemp itiuh, beei
kiningk !
Baeuk : Hee, nsat kaat ka tappat. Dkat-dkat dingat
akat. Kalat jaat ka
tangngat manat
akat nat magat. Klat ayat inat
dalat, manat
akat ngusi
kaat.
Sammoh : Jadi, mano yeng?
Dingan idoak curiga, batambah manappai leh
luuk sammoh tadih. Lah ibei tappoi, masih disuheu ugei di ba-euk supayo
ngansungk agi, ngansungk agi dan agi ka
tappoi. Disuheu di luuk sammoh nuwok buah satungang nga adei ka jahi ba-euk
itiuh nyei ndoak nuwok. Akhirnye lah ibei luuk sammoh ka ayik nga sintok nye
dkik ba-euk. Apo! Mmmah dituukuuuung di baeuk paluk luuk sammah tadih. Yei upu-upakleh dan maaatai. Galla-galloak leh ba-euk. Ile balabu
gaddoa akau sahai ihih, kato nyei ala atoi.
Diambekleh luuk sammah tadih di baeuk,
dibeeu nyuh kala sammok. Adei apai ka sarudung uho basawoh diambuik nyuh.
Disappingk nyuh manno luuk sammah tadih, dimbui nyuh apoi gadda-gaddoa, lalu
dipanggeng nyuh. Ilee harum nye mbeu, tabuun ka kalilai. Dek garoa nye mbeu,
adei imo nyanynyung. Mano mbu uho mangga laak inih! Ile lammak mbeu, kato imo ala atoi. Bajaloa, bajaloa dan bajaloa
leh imu tadih nyuba-nyubeuk dan ibeileh
ka tampik baeuk mangga laak. Dingan idik satahu baeuk, imo lah adei di samping
nyuh. Tajadilah dialog antaru imo dinga bauk tadih.
Imo : Onde
dapengk razakki dobol
akau! Mpa aku mako,
luuk
sappaik gaddoa
dapengk ulo!
Mano mpa
ngambik luuk doa inih, euk?
Baeuk : Mat
kaat makat akat! Akat
acat nyallat alat laat. Akat cat
ahat makat laat
gdat. Kalat kaat makat akat, rugat kaat!.
Imo : Jadi cak ahoi mpa maka luuk gaddoa? Hebat pula mpa acok
ngallo!
Tapi isak bageh ugei akau, yeh! Idoak
akuh makang
kaau!
Baeuk : Mbat
akat magat kaat .
Akat inat lah
puat makat laat.
Nantat nyat
masat yat! Lat nyat masat, idat lammat asat.
Imo : Yei, taau akauh natouik!
Karno ba-euk ngato nyei acok nyallo dan cak
ahoi maka luuk sammah gaddaou, cayo leh imo tadih. Idik jadi nyei makang
ba-euk. Kaluk dimako ba-uk itiuh rugileh, nyei cak ahoi nalik laak, awok bisa
ulo cak ahoi numpang makang luuk panngoa. Samantaru nunggu laak masok, ba-euk
bapiki panjoa, manang carau ngicah imo
sahinggu awak uhang makang luuk sappaik inih. Akhirnye dapengk ugei ako. Parabe
leh nyuh ngusi imo.Imo! Kato ba-euk. Muko kaah kuhai, alau baseuh kayek. Idik
apo, alauleh! Laak inih agi lamo nye masok. Ging leh imo lakka-lakkah ka ayek.
Dibaseuh nyuh mukau, nte barahi leh balek. Hee, kato ba-euk. Ili-ilak maseuh!
Kusungk manno! Idik kaau kamalung muko kaah kuha-kuhai! Barahi pulo ima tadih
ka ayek, dikusungk mukau, gasungk pulo balek.
Laak lla ugei nyei masok. Imo lah balek
pulo. Disuheu maseuh mukau pulo, sarupo itiuh ugei, nte lah balek. Apo kato
ba-euk terakhir: Kusauk muko kaah gara-garoa. Supayo abih nga kuhai itiuh,
kusungk nga batiu. Lama-lamo yeh! Laak inih lu kamo leh nyei masok. Akuh bageh
kaau ndok gala-galeu luuk inih. Nak akiu taau aku naloik pulo. Banyoak ala
laauk dan mudoah ulo nangkangk Jina-jinoak
Mangk ragiu imo, idoak akuh ngicah kaau! Yei barahi pulo imo ka ayek.
Dikusungk nyuh mukau dinga batu ksangk. Lah aba-aboa mukau nyuh, mano mbeuh
nyei tambek, muku imo kan kuhai nye, bla-bloa. Samantaru itiuh laak lah masok.
Bagasungk ba-euk moo lahai kati umpu kayu tinggi. Nga imo lah daddeh mukau
nyuh, bahu nyei balek.
Ibei ntuk baeuk masik laak, dikloi di imo
ba-euk dakdei agih. Hek aleh, kato imo ala atoi. Akau ditipu ba-euk. Huh lah
paddeh muko akauh, ilak bee baeuk lahai. Kurang ajar binatang itiuh. Kanooo leh
ging nyuh. Tangangok, tangangok kiri-kano, ateh-bawoah, nampokleh ba-uk tadih
ati umpu kayau da maka laak. Waa nahoh yeng. Parabe leh imo tadih ngusi ba-euk:
Imo : Euk!
Taralau kaau! Akau
lah padda-paddeh muko,
kek
kaau lahai moo laak.
Bageh akau dikingk, euk!
Baeuk : Is akat ndat magat mpat. Nat laat nyallat
alat laat!
Imo : Dikingk euk!. Ikeuk jadileh!
Baeuk : Ikat mbat ugat akat ndat!
Imo : Tulang bee, euk!
Baeuk : Tulat lmat ugat asat. Mbat ugat
akat ndat!
Imo : Panyappingk euk! Luheu nak akiu!
Baeuk : Panyappat
mbat ugat akat ndat!
Ndoak nye ba-euk mageh imo. Panyappingk idoak
ugei nyei mbeuh mageh Apo ako hah, kato imo ala atoi nyuh. Lah lamo, tino nyuh
ayek tadih waktu ngangkangk batiu, adei katto. Katto acok manjengk, nak akuh
suheu nyei ngappik buhingk baeuk tiuh. Yei kayekleh imu tadih dan suwo nga
katto. Mintak tulaleh tadih.
Imo : To! To! Kau mbeuh akuh nyanyo?
Katto : Wah apo itiuh? Kaluk dapengk ntu mbeuh!
Imo : Adei
baeuk ati umpung kayau. Nyei
makang luuk sammoh.
Kaluk Kaau
manjengk dakdei nyei
taau. Ibei ateh sappaik
buhingk nyuh.
Takanjengk dan kasaking,
taruca nyuh
kaweng. Janneah
kito makang luuk sammang nyuh!
Katto : Jadi! Ntuk mano yeng nyuh?
Barangkekleh imo tadih dinga katto sumpu-umpok.
Tibeu ka batang kayau tadih dikloi ba-euk lah tideu kakannyang. Hoo nyei tideu,
kato imo. Padek nye, alauleh panjengk, to! Manjengk leh katto tadih. Katto gayek pajaleng. Baansa-anseu nyei ibei ateh.
Sambi manjengk nyei manyanyi, ribungk gawoi nyuh. Apo kato nyei: Pit–pit
uhingk ba-euuuk! Pit-pit uhingk b-aeuuuk!
Mangk ribungk! Kato imo. Kaluk ribungk jageileh ba-uk itiuh, lahai
nyuh, rugi kito. Sannyangk leh kto tadih, tapi dak lamo sudah itiuh ribungk
pulo nyuh: Pit–pit uhingk ba-euuuk ! Pit-pit uhingk ba-euuuk ! Ehh,
mmangk ribungk! Kato imo mangngaih. Jageileh bauk saging, lahai nyuh, rugi
kito. Hiburan itiuh parlu, imo! Razki di tangan tuho, kato katto. Sutris dak
buleh imo, lkah matai kito kaluk sutris, kato kto. Dek imo mangngaih nyei sannyangk pulo leh kto tadih, tapi dak lamo
sudah itiuh ribungk pulo nyuh, malah makin ramai: Pit–pit uhingk ba-euuuk !
Pit-pit ikuk baeuuuk, Pit–pit pauk ba-euuuk ! Pit-pit matu ba-euuuk! Pit-pit.
Pit-pit, pit-pit…… Sabannar dakdei nye kto itiuh takung di imo mangngaih.
Loh bieleh kato imo ala atoi. Kaluk razki, yei dapengk leh akau, kaluk idoak
apo buleh buat, cirik kambing bulat-bulat.
Akhirnye ibei ugei kto ati umpu kayau dkek
baeuk tideu. Ibeu iniuk apoo…. Mmaaa di sappppingk di kto buhingk ba-uk tadih.
Buhingk ba-euk kan mpang sabun rau mpang. Acok nyauk sabun rau? Sabu uho mandi.
Itiuh nye nga knu sappaik. Karno takajjungk dan kasaking, barabbeukleh ba-euk
kaweng, barangngek dan disambungk di
imo. Mako janneahleh imu tadih wa katto. Imo sabannar janneah nye maka ba-euk
wa luuk samoh. Katto barapei nye leh pamakang. Kato imo ka katto: To! Mmmmok
nye acau!. Yei kato katto. Tinngoa nak isak ugei, mo! Mano mbeuh imo ninggoa
nak isak. Habih galeu, cukaukpun idoak. Udoooaaah leh sakunuuung …..
Uluk Ngoh, 12 Juli 2004.
***






0 komentar:
Posting Komentar