Diberdayakan oleh Blogger.
RSS

L u k a h I n c a u k


 


M
asu duliu, adei bee laak nyako mah kito inih. Paling idengk sataau sakalai, waktu musim ujoa. Acok iko nyauk laak nyako? Laak nyako bahasu Uluk Ngoh artui nyuh laak mako, laak karuwo ata ala danau, mangala-ngaliu nyuh kateh masak ala sawoh. Musim ujoa ayak gaddoa, katujiu nye  laak, kateh nyuh  nuhungk bande sampo masak aleng sawoh nalik pamakang. Kato uho nyei kateh itiuh marpeh talleu ugei. Jadi nga nyako itiuh banyoak luuk gadda-gaddoa, batalla. He janneih kito kaluk ibei musim laak nyako. Beei bee tanggeuk atau lukoh, pasti banyoak ului. Sayang nye mining hampir dakdei agih laak nyako itiuh.

Aleng Danau Kincai inih duliu dakdei luuk ika rayo dan  ika abujahe. Luuk-luuk inih adeileh pandatang, bahu ditamok uhuh tahun sambilan bleh lapan puluhan. Nga adei duliu luuk sammoh, kahou, maddek, kalahai, maparrah, saruwo, mujeuk, luuk uyau, kaspangk dan katimoh. Luuk pantau (luuk uncingk) dakdei ugei. Anak sammoh disebuk anak-aheuk dan anak kahoa disebut luuk macakkok. Nga nyako  luuk maddek.

Adeileh keluarga petani, tigu baranoak: ayang, indiuk dingan anak janteng  nyuh barumur kiru-kiru nam taau leh. Ayang nyuh itiuh biasei musak paho, kapok dan  pangka, mano acok manno lukoh. Pado suatu katiko tadih, musim ujoa, laak pun nyako. Uho ging nanggeuk dan maso lukoh, awok mano adei naheu tanggeuk  nahu lukoh. Gaggeuk ngalli uho banyoak uli laak. Ngarandih ayik ya. Mako dicubeileh manno lukoh tadih. Paggingleh ayang nyuh kahengk, ditabboa buleuh, dibeei balek.

Alkisah, ibei umoah dibla-bloahleh buluh tadih, didaloik pulo uto untuk manno lukoh. Dek awok idoak tuka lukoh, yei tapinya-pinyungkleh lukah tadih. Kato binui: menghibur: pokok nye lukoh jadi, incauk dak apo ugei. Kito kan idoak makan lukoh, nga kito parlu kan leeuk. Tapi anangk jantengk nga agi nnak tadih galla-galloak ngalli ayang bapuga-puge manno lukah tadih, incauk pulo. Salamu ayang  bagawe, anangk nyuh tadih ribungk leh gawoi ngambe ayang. Apo kato nyei :

Ho ayoh nganya lukah incauk anandeh
Ho ayoh nganya lukah incauk anandeh
Anandeh, lah nandeh nandeh, lah nandeh nandeh …
Ho ayoh nganya lukah incauk anandeh
Ho ayoh nganya lukah incauk anandeh
Anandeh, lah nandeh nandeh, lah nandeh nandeh …[1]
Ribungk sabannar ribungk nye nyei ngambe ayang tadih. Pilei bee ayang gawe, pagi, pto, tngah ahai, nyei ribungk ngambe. Ditaggiu  indiuk amauk nyuh. Akhirnye mangngaih ugei indiuk wa ayang tadih: cubeileh, kaluk adei ayang uli laak kamai ndoaknye mageh kaau. Tulangpun idik kamai mageh. Apo kato anangk tadih: ndoak ntai mageh akau. Akau idoak akuh ndok luuk lukah incauk.

Lah saminggu sarasso ugei lukah incuk tadih. Ging leh ayang maso ka tappi laauk. Diambe pulo di anangk tadih, gara-garoa ulo nyei parabe samu nappuk tangang :

Ho ayoh gi maso lukah incauk anandeh
Ho ayoh gi maso lukah incauk anandeh
Anandeh, lah nandeh nandeh, lah nandeh nandeh …
Ho ayoh gi maso lukah incauk anandeh
Ho ayoh gi maso lukah incauk anandeh
Anandeh,  anandeh nandeh, lah nandeh nandeh …

Antak garrik lah balek ayang nyuh. Diambe pulo nyuh :

Ho ayoh lah balek ata maso lukah incauk anandeh
Ho ayoh lah balek ata maso lukah incauk anandeh
Anandeh, lah nandeh nandeh, lah nandeh nandeh …
Ho ayohlah balek ata maso lukah incauk anandeh
Ho ayoh lah balek ata maso lukah incauk anandeh
Anandeh,  anandeh nandeh, lah nandeh nandeh …

Ambeleh, kato ayang. Isak banyoak akau ului akundoak mageh mpa. Ndoak idoak. Akuh ndoik luuk lukah incauk itiuh! Kato anangk nyuh tadih. Malo itiuh tuhau uja garou. Sabnar ujan kurik-guntu-pattaih. Kato ayang ngusi binui malo tiuh: Kaluk ujan ninining inih, biaseinye ngarutauk laak kateh. Mudah-mudahan, kato binui nyuh. Isak pagi-pagi lah bangkingk ayang. Udah siya subeuh, bagasungk leh  ging ka laauk nyinguk lukoh. Adei pulo anangk nyuh taau. Lah diambe pulo:

Ho ayoh ging nyinguk  lukah incauk anandeh
Ho ayoh ging nyinguk  lukah incauk anandeh
Anandeh, lah nandeh nandeh, lah nandeh nandeh …
Ho ayoh ging nyinguk lukah incauk anandeh
Ho ayoh ging nyinguk lukah incauk anandeh
Anandeh,  anandeh nandeh, lah nandeh nandeh …

Tarruh bee ayang ging, dakdei nyei nideng anangk  tadih. Kiro iyei, mamadengk lukangk nyuh. Luuk dek nga banyoak. Luuk uyau dinga kaspangk adei pulo dikingk. Kangkangkeng  nyei nikung lukah pnoh dinga laak aleng tadih. Ngalloi ata jeeuh ayang lah balek, ribungk pulo anangk ngambe: 

Ho ayoh lah balek ata nyinguk lukah incauk, anandeh
Ho ayoh lah balek ata nyimguk lukah incauk anandeh
Anandeh, lah nandeh nandeh, lah nandeh nandeh …
Ho ayohlah balek ata nyinguk lukah incauk anandeh
Ho ayoh lah balek ata nyinguk lukah incauk anandeh
Anandeh,  anandeh nandeh, lah nandeh nandeh …

Lah dakkek ayang tadih, bahu nyei taau ayang moo luuk banyoak. Sasannya-sannyangk nyuh anak tadih. Ala atoi leh nyei parabe : ile banyingk ayoh ului! Koto ayang nyuh: asai mpuh! Idik akuh mageh mpa. Dakdu anangk ungu-ungi, Sannyangk bee nyuh.

Ide banyoak nye kayo ului! Manang kito manno inih? Kato binui nasangk lakoi. Tasarroh ngusi kaau leh!. Mangk bee mageh uho nga ngambe akau! Kato lakoi nyuh samu kayek mandi.

Dek indiuk nyuh tadih, yei leh, dibaseuh nyuh luuk tadih. Adei nga dijammeu nyuh, adei nga digule, diguri, nga disappaik, dipanggoa. Idik lamo lah masok nasai, lah masok pulo laak tadih. Diimbeuleh lakoi mako. Maai leh kito mako! Yei lah mako samo-samo. Indiuk wa ayang janneih maka laak. Anangk dibageh nasi putah  leh, dakdei leeuk. Dek gaggeuk, dibarani ugei mintangk tadih. Dimintokleh ka indiuk:

Mintak laak indeuk!. Kato indiuk: Mintok ka ayoh!
Mintak laak ayoh!  Kato ayang: Mintok ka indiuk!
Mintak laak indeuk!  Mintok ka ayoh.
Mintak laak ayoh!  Mintok ka indiuk

 Lah uwah nyei mintak laak tadih, dakdei ayang wa indiuk mageh. Kato ayang nyuh: luuk lukah incauk dabbeh asau. Mangk mageh nyei.  Akhirnye lah cabba-cabbi anangk nyuh tadih, idoak ugei dapengk laak. Lahaileh nyuh kawoah. Ging karaku umoh. Adei batu gaddou karaku umoh tadih, naak nyuh ateh. Sambi dudeuk bersedih hatai apo kato nyei:

Tinggi-tinggi leh kaau batiu
Tarampo umah ayoh, tarampo umaah indeuk
Tinggi-tinggi leh kaau batiu
Tarampo umah ayoh, tarampo umaah indeuk

Babala-balek nyei mangayei mintok batiu tadih tinggi, akhirnye yei bagarroak batiu  naak kateh. Lah tarampo umoh, dakdei indiuk wa ayang taau. Tarruh pulo nyei manyanyi sedih:

Tinggi-tinggi leh kaau batiu
Tarampo jambu ayoh, tarampojambu indeuk
Tinggi-tinggi leh kaau batiu
Tarampo nannyu ayoh, tarampo nannyu  indeuk

Ondeh yei, makin kateh batu gaddoa itiuh moo budak nak nga sdih tadih. Lah tinggiiii nye, baru indiuk nyingok nak ngalli anangk tadih, apo awoi nyuh awoah. Dikloi dakdei, kawoah nyuh. Dakdei ugei. Tadangnge suaro uho mangayi saya-sayauk. Didangnge-dangnge, didala-daloik mano ateng ungui suaro. Kiro nampok leh anangk nyuh lah tinggi dibeeu batu dou. Kaweng anok! Kaweng anok. Kato indiuk samu nangaih. Ayang takanjengk nangnga binui makka-makkak sambi nangaih, kawoah pulo tadih. Dikloi anangk yei lah tinggi dibeeu batiu, makkak pulo ayang sambi  nangaih ngimbeu. Kaweng anok! Nahoh laak banyoak nak kiiu! Kaweng anok. Dakdu ananngk nideng. Uwah ayang wa indiuk ngimbeu.

Adeipun  batu gaddoa tadih tarruh naak kaateh, tinggi, tinggi, tinggi  dan akhirnye tibei ati langaik. Ibei ateh budak tadih maruncangk kuwoi. Sejak itiuh nyei yei talo, tinngoa ati langaik, Batu gaddoa nga moo nyei kateh tadih dinteng nyuh manno, jateuh balek ka bumi, pcah duwei. Mano batiu itiuh taruca? Salloah jateuh di  dusun Muok, ile. Kaluk idik cayo, kloi ka ile.  Nga saparuh pulo yei dak cok uho nyauk, dakdei kabo. Sititung leh kabo dari duliu. Kilang anangk leh uho wa uhou tadih. Udoahleh sakunung……

Uluk Ngoh, 7 Juli 2004

.***



[1] Mano nga batulih miring, dilgu dengan irama. Kaluk dakcok irama, baraje ngusi kamai, baye SPP.

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

0 komentar:

Posting Komentar