|
H
|
ah iko, dnge mah
aku ngato yeh! Kato uho tuo-tuo, masu duliu saluruh binatou atih dunie inih
acok nyei parabe. Adei manusio nangngang binatou parabe atau bapakkangk. Imo,
kandek, gajoah, uso, kijou tamasak laak, acok galeu nyei parabe. Titungleh tupo
dan luuk ujeuk tadih.
Adeipun tupo acok iko nyauk. Binatang daratan, idungk
dari makan buah-buahan: nannyo, jambiu, ipei, mapallo, diyoa, rambutan dan
laa-laai. Luuk ujeuk binatang idungk ala ayak. Apo pamakang nyuh klah? Luuk
ujeuk nih acok nyei kateh, lamo tahang nyei ugiu ateh. Cubei iko banne kulam
laak tpi bande, nte masak bee luuk ujeuk
kaleng. Abih laak ikuh dimakeng nyuh. Pilei nyei masak klah? Mala-malo.
Tupo inih suko nye nyei maka nannyo. Adei bata nanyyo nga cungki
kala ayak truh nye nyei manjengk. Bata
ayik mano klah? Uluk Ngoh inih adei mpangk bata ayak. Udik sakaling Aik Nguwoi.
Aik Nguwoi itiuh adei cabang duwei. Nga satau antahu Tuwau dinga Tiyeng yeileh
Sungi Cilauk (Uhu Kacilauk) gleng. Nga suweh ulo laludik itiuh Sungi Wok (Uwok)
pulo gleng. Nga ilui iyeileh Aik Ngabei, dak? Bata nannyo nga dalam carito inih
yeileh bata nannyu nga cundeu kala lubuk bata ayik Nguwoi, dkek muaro laangk.
Bata nannyu itiuh nga dipanjengk tupo. Nannyu itiuh mining ntu dakdei agih, lah
lamo nyei matai.
Aleng lubeuk aweng nannyu cungki tadih, caritau nyuh,
adei luuk ujuk gaddoa idungk, panunggu lubeuk. Gaddoa nye. Kaluk tupo makang
nannyo ateh, banyoak ugei nga taruca. Janneih luuk ujeuk tadih makang. Nga
sahai waktu tupo asyik maka nannyo, adei nyei ngalloi luuk ujeuk makang nga
taruca. Lino nyei ngalloi. Dicubeu nyuh maruce, ditangkangk di luuk ujeuk.
Dicubeu nyuh ulo, dicubeu, dicubeu, nampok nye nyei ngalloi luuk mujuk gaddoa,
labbeh sagadda nyei. Lalu ditasangk dan parabe leh nyei uwei tadih:
Tupo : Sapau iko aweng inih?
Luuk Ujeuk : Akau. Akau luuk ujeuk. Kaau sapau
leng ?
Tupo : Akau tupo. Idoak iko lammah idungk awa ayak?
Luuk Ujeuk : Kamai awa ayak nye kamai idungk.
Tupo : Kaau kuangk nye kaau maka nannyo, yeh?
Luuk Ujeuk : Yei. Sarupo nga kaau! Unta nye adei
kaau ateh maka nannyo,
Janneih akau
aweng.
Tupo : Kaluk tititung sarahei
kito mbeuh?
Luuk Ujeuk :
Mbeuh ! Akau lah lamo ngasai sarahei dinga iko.
Alkisah tadih saraheileh tupo tadih dinga luuk ujeuk.
Cak tupo manjak nannyo, dimbeu nyuh luuk ujeuk. Jeuk, jeuk! Akau nak manjak
nannyo. Intai aweng, taau akauh maruce nak kiiu! Jadi po! Katu luuk ujeuk. Yei
cak ahoileh nyu uwei tadih sara tanyo, tuko pikiran, manang kaadaan ateh dan
manang pulo kaadaan ala ayak, dak?
Nga sapagi tadih, dakdei tupo ngalli karebengk luuk
ujeuk. Lah puah nyei tangangok, dicubeu nyuh ngimbeu, dakdei nyei nyawengk. Wah
mano leh iyeng nyuh, kato tupo ala atoi nyuh. Ging nyuh pah kahengk, ging nyuh
pah kalaangk, dakdei ugei nyei suwo. Akhirnye babalek lek nyuh ka lubeuk.
Dicubeu nyuh ngimbeu gara-garou :
Tupo : Ujeuuk, ujeuuk! Kaau
mano iyeng ?
Mujeuk : Mmmmm, mm, m.
Tupo : Pio kaau ujeuk, laai nye
ungui? Mano iyeng kaau tiuh ?
Mujeuk : Akau karmeng, po! Akau
tappoi nahoh yeng.
Tupo : Jak pilei kaau karmeng?
Sahi tang kan sihangk?
Mujeuk : Lah tigahi
akau karmeng, po.
Akuh baa-beei bee
manno.
Sahai inih
daksak nye agih.
Tupo : Ludoah kaau mako sahai nih jeuk?
Mujeuk : Dakdei, po. Jak sahi tang
diklok nye agih aku mako, po.
Tupo : Apo kiru-kiru kandak ati kaah, mah aku
nalaik!
Mujeuk : Aku ngango nak ati bayei,
po!
Tupo : ???
Nangngang luuk ujeuk ngango nak ati bayei,
bapiki panjoa leh tupo tadih. Wah susoh nih, kato tupo ala atoi nyuh. Mano
nalik ati bayei, bayei ala ayak awok ateh?. Kaluk idik dapengk ntu putaih tali
siroturrahmi dinga luuk ujeuk. Bapika muku bapika tadih dapengkleh ako.
Dipanjengk nyuh nannyu panto tadih, dikakeuk nyuh suweh weng nga tuo tadih,
masak nyuh aleng, udah itiuh diputoi nyuh taloi barabbeuk leh nannyo tadih
kaweng kala ayak. Anyauk, anyauk nannyu tadih sampo ibei ala lubeuk nga banyoak
bayei aleng. Apo tadih, bahu tibei bee nannyu tadih ala lubeuk, langsung bayei
barabbungk. Dapengleh dek bayu gaddoa, ditlang nyuh, masak kaleng paungk. Tupo
manang? Ntu masak ugei mpak nannyu tadih.
Ibei ala paungk bayei tadih, tupo langsung
nyuleu palauk. Digigingk nyuh pauk bayei. Ngarupa-rupak bayei kasaking. Barahi
nyuh kateh ngampa-ngampah badeng. Idik
lamo matai leh bayu gaddang tadih. Ngalloi bayei lah matai, tupo diambeik nyuh
atoi dan kuwoi nyuh ata ala pauk bayei. Udah itiuh langsung tupo barahi ngusi
luuk ujeuk. Ibei iniuk diimbeu nyuh mujeuk:
Tupo : Ujeuk,
ujeuk! Nahoh ati bayei. Kiningk kaau !
Mujeuk : Beei kiningk po! Daksak aku bajaloa, po!
Dek tupo tadih, yei ging leh ungu-unge ka
tpi lubeuk, takungk jateuh kala ayak. Lah dkek dibagehleh ati bayu tadih ka
mujeuk. Dee, katu mujeuk: manang kaau nalaik po? Kato tupo pulo: mako ka bee
jeuk, ma awok lkah sihat! Yei dimakeng leh dek luuk ujeuk tadih. Dak lamo sudah
itiuh sihangk leh mujuk tadih. Gembira pulo uho baruwei tadih usu-usek
kila-kudek.
Ahai baganti ahai, minggu baganti minggu,
buloa baganti buloa lah disambungk pulo dek taau. Taupun baganti taau pula
tadih, pado suatu ahai mujeuk kilang tupo pulo. Didaloik kahengk kalaangk idoak
pulo basuwo. Akhirnye babalek pulo mujuk tadih ka dkik nannyu cungki nga
banyoak uweng kek ka lubeuk tampik nyei bisei basuwo tadih. Ibei iniuk dicubei
pulo makkak ngimbu tupo:
Mujeuk : Tupoo, tupoo. Tupoo, tupoo!
Tupo : Pio kaau tupo? Saga-sageuk nye ungui, po!
Tupo : Iyei jeuk. Akau karmeng. Diklok aku mako
jeuk!
Mujeuk : Wah! Apo nga mbeuh kaau
ndok, poo?
Tupo : Akau ngango nak tlu ayo!
Mujeuk : ?? (tapako). Sabo bee leh
po! Taau aku naloik!
Walaupun mujeuk ngato sabo bee kaau tupo,
tapi nyei bapiki panjou pulo. Mano nalik tlu ayo. Ayo ateh awok ala ayak. Kaluk
idik dapengk yei bidei parahoh. Tali siraturrahmi putaih. Tapi nyei ceng awok
nak ati bayei, dapengk nyei nalaik. Mining manang ako harus didaloik. Kaluk
idik dapengk yei kamalung nye akau. Tupo lah babudi ngusi akau. Adei ubi adei
taleh, adei budi adei baleh. Bapika muku bapika tadih, dapengk pulo ako dek
tupo tadih.
Di atih lubeuk tadih , tpi lalilui adei
umah nak. Adei uho talo iniuk. Acok nye luuk ujeuk itiuh nyauk, uho umoah itiuh
cak malang ngambik ayak ka tapian mandi nyuh itiuh. Uho duliu ngambik ayak
dinga tagek, kanca atau pardi. Acok iko nyauk apo tagek, kanca dan pardi itiuh
? Tagek dari bteu, pandek wai. Dikunyaik uhuh kulingk, dibne uhuh takkeuk duwei
ateh dan tangkai. Kanca sarrupo nga tagek, tapi dari manyo, panjou wai. Idoak
uho ngunyaik kulingk. Pardi? Pardi itiuh iyeileh imber. Imber duliu idoak dari plastik, tapi dari
atak sing. Nga piak tunggoa ugei uho ngambik ayak.
Iyei leh tadih. Lah pto ahai ugiuleh mujeuk
di tapia uho umoah itiuh. Kiru-kiru udah siya iso, ibeileh uho umoah moo pardi
nak ngambik ayak. Uho sedang nyaauk ayak, masakleh mujeuk lka-lkah kaleng pardi
tadih. Udoah ngambik ayak langsung uho umoah itiuh balek. Ahai kan malo,
glengk, dakdei nyei ngalloi adei luuk ujeuk aleng pardui nyuh. Kaluk adei nyei
ngalloi kalang leh. Dapengk rizki tiba-tibei, tak disangko. Tapi sayang dakdei
nyei ngalloi. Ibei umoah dittok leh pardi tadih dkek dapeu.
Ahai makin malo dan gallengk. Lah tideu uho
umoah itiuh, nga-ah. Kiru-kiru uku satu malo maruncangk leh luuk ujeuk kuwoi.
Umah uho itiuh dari parupah. Lantai dari parupah ugei. Sudungk umoh itiuh adei
takkeuk. Ibei uwoi yei bagiseh-giseh, bajaloaleh luuk ujuk tadih. Bajaloa,
bajaloa, ibeileh nyei kasudungk umoh
tadih. Ka tio sudut awa umeng adei sangkak ayo. Adea talleu aleng. Wah
yei unta akau, berhasil nye, kato luuk ujeuk ala atoi. Bagasungkleh nyei
maruncangk kaweng, pas masak ala sangkak ayo. Diambuik, dikungung nyuh tlu ayo
suweh, lalu maruncangk pulo kaweng. Bagiseh, bagiseh, bajaloa, bajaloa,
sampoleh nyei tpi ayak dan narunctngk masak bata ayak, truh ka lubeuk. Lah sio
ahai tadih, bagasungk nyei ngimbu tupo.
Mujeuk : Tupooo, tupo! Lah sihangk
kaau? Nahoh tlu ayo!
Tupo : Naheh po! Mako lkah uleh lkah sihangk!
Tupo : Jadii! Tarimu kasih jeuk!
Heran pulo tupo. Manangleh carau mujeuk nalik tlu ayo, kato tupo ala
atoi. Dibakeng nyuh leh tlu aya tadih. Dak lamo sudah itiuh sehat leh tupo. Yei
gambira ria pulo uho baruwei tadih. Mako knyo, tideu takallangk, Malo tideu,
sio tupo curi nannyo, idik lupo nyei maruheu nak luuk ujeuk. Sampo mining kabar
nye, tupo dinga luuk ujeuk itiuh tetap basarahei. Abadi nye, dakji nyei
babaloah sarupo kito. Kaluk idik cayo, cubei iko kloi, iko dnge-dnge! Aji iko
nangngang tupo bagasoah dinga luuk ujeuk? Haa kan yei dakji. Kaluk dakji yei
abih leh sakunung inggu inai ……
Uluk Ngoh, 8 Juli
2003
***






0 komentar:
Posting Komentar