Diberdayakan oleh Blogger.
RSS

S I L A H





M
asu duliu penduduk Uluk Ngoh inih batani galeu uho. Banyoak galeu uho naheu sawah-ladoa. Padi di tok uhuh ati bilek, idoak umoah. Bilek dibangun uhuh tpi ayak, barahek jak ahengk sampo ka laangk. Marimpoh padi ala bilek itiuh sampo ka luteng. Nga aweng lah bataa-taau dakdei uho makang, lah jadi dusoa, kunai warnau. Uho juweng padi dakdei, kamalung. Samaskin-maskin uho, idoak ugei uho jua padi. Tahun 1939 tabake usu Tuwau, abih angaih bilek, tapi idik lamo sudah itiuh, marimpoh pulo padi ati bilek nga bahu  dibne uhuh. He kayo nye uho duliu. Kboa, jawi, kambek, ayo, itak, banyoak ugei uho naheu. Patauk nye kaluk adei uho matai, baminggu-minggu uho siyou, ngaji umoah dan  intuk we. Mining inih? Tiga ahi lah cukuk amangk, dak?.

Walaupun uho duliu banyoak naheu padi, aji ugei uho kakurangan barreh. Waktu ahai musim ujoa manang uho nak nyammo? Titung leh tadih, Silah kahabisan barreh. Sarbung nyuh  lah kusa nye.Acok nyauk sarbiu? Kahu barreh, sarbiu galleng! Ging leh nyuh ka umah mah Siluh, tetangga nyuh, nyallang barreh. Uho nyallang barreh mah kantoi duliu, biasei bee, lah jadi budaya. Titung ugei uho batuko barrih silo denga barrih dulauk, biasei ugei. Uwo hampir idik bafungsi. Kaluk uho banyoak naheu sayu, cabe, taako dan sabagai nye, batuwok bee ka umah kantai salloah umoh. Dakdei uho juweng. Sabnar rukun nye uho idungk. Badune dakdei. Kaluk uho mining ntoh leh!.

Ibea umah mah Siluh, bapanno leh Silah tadih. Luh!, Kato nyei: akau lah kahabih barreh, lah kusa nye sarbiu akuh.  Lah barapu ahai inih akau nak nyammo, ujoa tarruh. Yei, kato Siluh. Ahai musim pangujoa nye mining. Kamai idik banyoak ugei agih nahu barreh. Panyingk kaau nak nyallang? Sakaling jadi, kato Silah. Mudah-mudahan idik lamo agih ahai panah. Udoah akuh nyammo, aku ganti leh manno lkah! Yei dibagui leh di Siluh barreh sakaling ngusi Silah.

Idik sampo saminggu udah Silah nyalla barreh, lah panah ahai. Ludoah Silah nyammo, tapi dakdei nyei ngantui barrih Siluh. Dibiye bee dek Siluh. Lah sabuloa, duu bulou, masak bulan katigei, lah babarapu kalai ulo Silah nyammo, idoak ugei adei tanda-tandeu nyei nak mayi silih barrih Siluh. Akhirnye ditanyo di Siluh kumah mah nyei. Apo kato Silah mangnga-mangngaih: mano akau adei nyallang barrih kaau? Akau banyoak naheu padi, banyoak naheu barreh! Pantang akau nyallang barreh ngusi uho maskai. Ili-ilak kaau parabe Siluh, didangnging uho usiu nih, kamalung akau. Akuh buneih kaau, barapei nye hargu kaau inih, mungkin samo dinga sikuk kucak!.

Silah memang uho kayo dan Siluh maskai. Bukan main sedih hati Siluh dibne sititung dek Silah. Idik nyei ngaku adei nyilih barrih Siluh, udah itiuh Siluh dikato-kato dan dihino nyuh pulo. Hargu Siluh sikuk kucak, kato Silah. Sannyangk leh Siluh, balekleh nyea  kumoah nyuh  mawoah  hatai nga sedih dan pilu. Malo itiuh bapika leh Siluh. Yei bangsengk akau, kato nyei ala atoi, tapi hargu dihi akau inih idoak nye samo dinga sikuk kucak. Tabayoa di nyei umah mah Silah banyoak nye barreh basusun ala sarbiu, barahek tpi dindi. Moh akuh nak nalik mancaik, minta tula supayo nyei ngikoi sarbu Silah itiuh. Isak bajaloa leh Siluh, suwo leh mancik gaddoa  ala smok. Parabe leh tadih mintak tula:

Siluh                       :  Caik!. Kaau mbeuh nulung akau?
Mancaik                :  Apo itiuh? Apo nga ditula?
Siluh                       :  Ngikih sarbu Silah!
Mancaik                :  Pio Ngikoi?
Siluh      :  Silah ndoak mayi silih barreh akuh.
Mancaik                :  Ee, aku ndoak!

Lahai leh Siluh tadih. Samu  lahai apo kato nyei: hei mancik inih! Sakala-kalai aku mintak tula dindoak ugei. Nak aku daloik kucak supayo nyei makang kaau! Daloik!, kato mancaik tadih. Ging pulo Siluh bajaloa, suwo leh kucik ito gaddoa, sedang ugu-ugiu. Parabe pulo nyuh dingan kucik tadih:

Siluh      :  Cak!.Apo gawe kaah? Kaau mbeuh nulung akau?
Kucak                    :  Apo itiuh? Apo nga ditula?
Siluh      :  Makan mancaik! Knyo kaau, gaddoa nye mancingk!
Kucak                    :  Pio makang?
Siluh      :  Mancaik   ndoak   ngikih   sarbu   Silah,  Silah   ndoak  mayi
                                sila eh akuh[1]:.
Kucak                    :  Ee, aku ndoak!

Lahai pulo Siluh. Samu lahai apo kato nyei: he kucik inih, sakala-kalai aku mintak tula dindoak ugei. Nak aku daloik anjek supayo nyei makang kaau! Daloik!, kato kucak tadih. Ging pulo Siluh bajaloa, suwo leh anjik kunai gaddang tinggi sdang nyalok. Parabe pulo nyuh dinga anjik  itiuh:

Siluh                       :  Njek!.Pio kaau nyalok? Kaau mbeuh nulung akau?
Anjek                     :  Apo itiuh? Apo nga ditula?
Siluh                       :  Makang kucak! Knyo kaau, gaddoa nye kucoik!.
Anjek                     :  Pio makang? Apo salang nyuh?
Siluh                       :  Kucak  ndoak makang mancaik, mancaik ndoak ngikih sarbu 
                                                            Silah, Silah ndoak mayi sila eh.
Anjek                     :  Is, aku ndoak!

Lahai pulo Siluh. Kato nyei samu lahai ngusi anjek: he anjik inih, sakalai inih leh  aku mintak tula dindoak ugei. Nak aku daloik imo supayo nyei makang kaau! Daloik!, kato anjek!. Ging pulo Siluh bajaloa, suwo nye nyuh dinga imo. Parabe pulo nyuh dinga imu gaddoa sdang muno itiuh:

Siluh                       :  Mo,  mo!!. Apo  gawe  kaah?  Pio  kaau muno? Kaau mbeuh
                                nulung  akau?
Imo                        :  Apo itiuh? Cubei kato?
Siluh                       :  Makang anjek! Anjik gaddoa nye! Knyo nye kaau duwengk
                                nyuh!
Imo                        :  Pio makang??
Siluh      :  Anjek ndoak makang kucak, kucak ndoak makang mancaik,
                                Mancaik  ndoak ngikih sarbu Silah, Silah ndoak mayi sila eh
                                                             akuh.
Imo                        :  Ee, aku ndoak!

Lahai pulo Siluh ninggoa imu tadih. Samu lahai apo kato nyei: awas mpa? Aku daloik buleuh supayo nyei nanjengk mpa! Daloik!, kato imo. Ging pulo Siluh bajaloa, suwo umpung buleuh tpi jaloa. Parabe pulo nyuh mintak tula ka buleuh:

Siluh                       :  Leuh! Leuh! Kaau mbeuh nulung akau?
Buleuh                   :  Apo greu? Cubei kato?
Siluh                       :  Nanjak imo!
Buleuh                   :  Pio nanjengk?
Siluh      :  Imo ndoak makang anjek, anjek ndoak makang kucak, kucak
                                ndoak  makang mancaik, mancaik ndoak ngikih sarbu Silah,
                                Silah ndoak mayi sila eh!
Buleuh                   :  Ee, aku ndoak!

Lahai pulo Siluh ninggoa buluh tadih. Sambi lahai apo kato nyei: aku daloik paho supayo nyei nabbang mpa! Daloik!, kato buleuh. Ging pulo Siluh bajaloa, suwo leh paha tajoa. Parabe pulo nyuh mintak tula ngusi paho:

Siluh                       :  Ho!  Ile  kaau   tajoa  nye!  Huh  mangilengk! Mbeuh nulung
                                akau?
Paho                       :  Apo greu? Kato?
Siluh      :  Nabbeng buleuh!
Paho                       :  Pio nabbeng? Apo salang nyuh?
Siluh      :  Buleuh  ndoak  nanjak  imo, imo ndoak  makang anjek, anjek
                                ndoak   makang   kucak,   kucak   ndoak   makang   mancaik,
                                mancaik ndoak ngikih sarbu Silah, Silah ndoak mayi sila eh!
Paho                       :  Is, aku ndoak! Malah akuh!

Ile dakdei nye uho nga siyang ngalli akau ati duniye inih!, kato Siluh ala atoi. Lahai pulo Siluh ninggoa paho tadih. Samu lahai apo kato nyei: awas mpa? Aku daloik apai, aku suheu nyei make kaau! Daloik!, kato paho. Idik akuh takung!. Ging pulo Siluh bajaloa, suwo leh unggung apai sedang mamiro. Parabe pulo nyuh mintak tula ka api tadih:

Siluh                       :  Pai! Pai! Kaau mbeuh nulung akau?
Apai                       :  Apo itau? Cubei kato?
Siluh      :  Make paho!
Apai                       :  Pio make?
Siluh      :  Paho ndoak nabbabg buleuh, buleuh  ndoak nanjak imo, imo
                                ndoak  makang  anjek,  anjek  ndoak  makang  kucak,  kucak
                                ndoak  makang mancaik, mancaik ndoak ngikih sarbu Silah,
                                Silah ndoak mayi sila eh!
Apai                       :  Ee, malah akuh!  Aku ndoak!

Lahai pulo Siluh ninggoa api gaddoa tadih. Sambi lahai apo kato nyei: aku daloik nye ayak! Aku suheu nyei madeng mpa! Daloik!, kato apai. Ging pulo Siluh bajaloa, ibeu nyuh ka ulu kata ayak nga mangalir ka usiu. Parabe pulo nyuh mintak tula ngusi ayak:

Siluh                       :  Ayak, ayak! Tula akau ayak?
Ayak                      :  Apo greu, Siluh ? Cubeu kato?
Siluh      :  Madeng apai!
Ayak                      :  Pio madeng? Apo salang nyuh?
Siluh                  :  Apai ndoak make paho, paho ndoak nabbeng buleuh, buleuh       ndoak nanjak imo, imo ndoak makang anjek, anjek ndoak makang kucak, kucak ndoak makang mancaik, mancaik ndoak ngikih sarbu Silah, Silah ndoak mayi sila eh!
Ayak                      :  Is, aku ndoak! Malah akuh ngawe itiuh!

Lahai pulo Siluh tadih. Sambi lahai apo kato nyei ngusi ayak: akuh daloik nye batiu! Aku suheu nyei nabbengk mpa! Daloik!, kato ayak. Ging Siluh katappoi ntuk batu banyoak. Dudeuk nyuh ateh. Apo kato nyei ngusi batiu mintak tula pulo ?.

Siluh                       :  Tiu! Tiu! Akau lah mpak nye, Tiu! Tula akau mbeuh?
Batiu                      :  Apo itiuh Luh? Cubei kato, nteh bisa kamai nulung  kaau!
Siluh                       :  Nabbengk ayak nahoh!
Batiu                      :  Pio nabbengk? Apo salang?
Siluh                       :  Ayak  ndoak  madeng  apai,  apai ndoak   make  paho,  paho
                                ndoak nabbeng buleuh, buleuh ndoak nanjak imo, imo ndoak makang anjek, anjek ndoak makang kucak, kucak ndoak makang mancaik, mancaik ndoak ngikih sarbu Silah, Silah ndoak mayi sila eh!
Batiu                      :  Ooo, jadi! Lahai kaau kateh Luh! Saging gaddoau ayak kaau          
                                anyauk!

Yei lahai Siluh kateh. Siluh bahu ibea ateh, labih mangarrou batiu bakumpah nabbak ayak. Idik lamo, tatabbengk leh ayak tadih. Karrai ayak kah usui nte, udah itiuh mah dilappeh di batu tadih, mah banjir gaddou bata ayik tadih. Umah Silah dingan bilik padi Silah  anyauk. Umah uho laai, walaupun tpi ayak, basa- basoah leh, dakdei nga anyauk. Takanjengk uho usiu. Apo greu inih? Ujoa idoak, kek ayik gaddoa tibei! Mah dikutoik uhuh tabbuh gaddou: bum,bum,bum. Dikutoik pulo cano: tong nang, tong nang, tong nang. Barihingk uho kahengk nak ngalli ulu ayak. Apo nga kajadian di ulu ayak, mako banjir takajjungk bee tibei. Uyauk uho ging kahengk ka ulu ayak.

Ibei ulu ayak, basuwo uhuh nga Siluh, dudeuk tamannung atai batiu. Ditanyo uhuh nyei: Pio kaau ugiu iningk muno-muno, Siluh? Apo gawe kaau iningk? Adei kaau taauk ayik gaddou? Sannyangk bee nyuh Siluh tadih. Lah uwah uho nanyo bahu nyei ungi. Dnge yeh! Kato Siluh.  Bacarito panjoaleh Siluh tadih tentang “kisah kesedihan nyea uho maskai kareno Silah ndoak mayui sili barreh nyea tadih”. Faham leh uho tadih dan banyoak nga simpati kah nyei. Dibujukleh makhluk Tuho yang merajuk dirundung duka itiuh balek. Bajanji uho nak ngukum Silah. Kapadu Siluh itiuh banyoak uho nga bajanji nak mageh sumbangan, malah adei nga nak mageh nyea sabidang sawoh. Yei balekleh nyuh ka usiu. Ibei usiu tadih mah anau, ee udoaaah sakunung ……



Uluk Ngoh, 12 Juli 2004

***




[1] Nga tatulih miring, maceu nyuh dingan irama! Ilak nye ungui!. Kaluk dakcok baraje ngusi kamai!

  • Digg
  • Del.icio.us
  • StumbleUpon
  • Reddit
  • RSS

0 komentar:

Posting Komentar